افزایش راهبردهای حفظ رابطه(بخش1)
![افزایش راهبردهای حفظ رابطه(بخش1) افزایش راهبردهای حفظ رابطه(بخش1)](https://baharandishe.com/page/1693214846/file/image.jpg)
هم سنجی اثربخشی آموزش برنامه غنی سازی ارتباط و آموزش برنامه کوتاه مدت راه حل محور در افزایش راهبردهای حفظ رابطه(بخش1)
مقاله اصلی: هم سنجی اثربخشی آموزش برنامه غنی سازی ارتباط و آموزش برنامه کوتاه مدت راه حل محور در افزایش راهبردهای حفظ رابطه
تاریخ دریافت: 99/00/00- تاریخ پذیرش:400/00/00
کیانوش زهراکار*1، 2 ذبیح پیرانی3 1 دانشجوی دکتری، رشته مشاوره، واحد اراك، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران 2 گروه روانشناسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران. گروه مشاوره دانشگاه خوارزمي تهران، تهران، ايران (نویسنده مسئول) 3 استادیار، گروه روانشناسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران Email:dr_zahrakar@khu.ac.ir |
|
خلاصه مقدمه: با توجه به اینکه حفظ را بطه خانواده اثرات سودمندی بر اجتماع دارد، بنابراین در این تحقیق به اثربخشی آموزش مبتنی بر غنی سازی ارتباط و آموزش راه حل محور بر راهبردهای حفظ رابطه پرداخته شد. روش کار: روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون،پس آزمون با گروه کنترل همراه با مرحله پیگیری 45 روزه بود. جامعه آماری،کلیه زوجین متقاضی طلاق مراجعه کننده به مرکز مشاوره پیش از طلاق معاونت پیشگیری دادگستری واقع در شهر کرج در سال 1400-99 بودند. تعداد 21 زوج که توانستند با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده نمره پایین تر از ( 45) در پرسشنامه راهبردهای حفظ رابطه کسب کنند، انتخاب شدند و در دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل (قرار گرفتند.گروههای آزمایش تحت آموزش غنی سازی ارتباط (7جلسه 90دقیقه ای) وآموزش راه حل محور (7جلسه 90دقیقه ای) قرار گرفتند. اما گروه کنترل هیچگونه مداخله ای دریافت نکردند و در لیست انتظار باقی ماندند. برای تجزیه و تحلیل داده، از نرم افزارSPSS نسخه 24 و از آزمون تحلیل واریانس با اندازه گیری مکررو آزمون تعقیبی بن فرونی استفاده شد. نتایج:نتایج نشان داد که درمان مذکور در مرحله پس آزمون و پیگیری نسبت به گروه کنترل اثربخشی معناداریبر راهبردهای حفظ رابطه زوجین اعمال داشتند (05/0P<). نتیجه گیری:به نظر می رسد که مداخله مورد نظر در این مطالعه می تواند در بهبود رابطه بین زوجین اثرگذار باشد، در این راستا پیشنهاد می گردد در جهت بالا بردن اعتبار بیرونی تحقیقات بیشتری صورت گیرد. كلمات كليدي: غنی سازی، ارتباط راه حل محور، راهبردهای حفظ رابطه، زوجین متقاضی طلاق |
مقدمه
طلاق یکی از دشوارترین رویدادهای زندگی هر انسانی است. اتمام یک رابطه، به دلیل وابستگی های موجود،بسیار تلخ و ناگوار است (1). چرا که رابطه زناشویی یک ارتباط انسانی منحصر به فرد است که با هیچ یک از روابط بین فردی دیگر قابل مقایسه نیست، فقط در این شکل از روابط است که تمام ابعاد زیستی، معنوی، اجتماعی و عاطفی انسان مورد توجه قرار می گیرد (2) و حتی زمانی که این رابطه در قالب های روان شناختی مطرح می شود ، پیچیدگی آن دو چندان می شود ، به همین دلیل اختلافات و مشکلاتی که منجر به طلاق و جدایی زن و شوهر می گردد ، پیچیده و پنهان است . عموما دلایلی که مرد و زن برای طلاق مطرح می کنند، دلایل روشنی بر وجود تعارضات درعمیق ترین سطح روابط است (3). عدم تنظیم هیجانی در هنگام ارتباط ،یکی از عوامل کلیدی در پیش بینی انحلال زندگی زناشویی به شمار می رود (4). رفتارهای منفی و تجربه تنبیه، میزان رضایت زناشویی زوجین را کاهش داده و احتمال تخریب زندگی زناشویی را افزایش می دهد (5) و با فراهم نمودن زمینه رنجش و آزردگی می تواند به ایجاد و تشدید نارضایتی روابط زوجین دامن زده و عواقب منفی برای زوجین و سایر اعضای خانواده داشته باشد و منجر به پدیده طلاق گردد (6)از جمله کارهایی که زوجین برای بهبود روابط خود انجام می دهند می توان به ارتباط، وفاداری، دوام رابطه و دیگر رفتارهایی که هدف آنها بهبود و افزایش کیفیت رابطه میان خود و همسرشان است، اشاره نمود (7). داشتن مهارت بالا و برقراری ارتباط، تمایل بیشتر به در میان گذاشتن احساسات و آسیب پذیری در برابر خطر و همچنین نداشتن حالت دفاعی در برابر یکدیگر، باعث حل رضایت بخش تعارضات ورضایت از رابطه میگردد (8).در مطالعه ای که به منظور تعیین افزایش راهبردهای حفظ رابطه که زوجین برای حفظ روابط شان به کار می گیرند،پنج راهبرد: اطمینان بخشی (پیام هایی که بر تعهد به همسر ، پذیرش و عشق تاکید دارند)، گشودگی (خودافشایی و گفتگوی مستقیم و بیان راحت احساسات در مورد رابطه ، مثبت نگری (اتخاذ رویکردی مثبت به رابطه مثل ابراز خوشحالی و امید و حمایت از یکدیگر و به حداقل رساندن تعابیر منفی و هضم آلود)، تقسیم وظایف (مسئولیت برابر و عادلانه در انجام کارها و وظایف در زندگی مشترک و رضایت فرد از مسئولیت هایی که برعهده اوست)، شبکه اجتماعی (ارتباط با دوستان ، آشنایان و خانواده اصلی زوجین و کمک گرفتن از آنها برای محکم تر شدن رابطه زناشویی).
دو راهبرد دیگر شامل : ا نصیحت (به اشتراک گذاشتن عقاید با همدیگر و ارائه و دریافت دیدگاههای همدیگر در امور مشترک فردی ،ومدیریت تعارض (توانایی حل تعارض ها و مدیریت آنها و استفاده از رفتارهای سازنده مثل همکاری و صبر) بود را در بر میگرفت . مطالعات انجام شده نشان داده است که یکی از عوامل موثر بررضایت از افزایش راهبردهای حفظ رابطه و رضایت زناشویی ، راهبردهای رفتاری هستند که زوجین در رابطه زناشویی خود ، به کار می برند (9). راهبردهای حفظ رابطه به عنوان رفتارهای پویایی که به حفظ و نگهداری رابطه کمک می کنند تعریف شده اند،که افراد به قصد حفظ یا بهبود رابطه نشان می دهند که آگاهانه است و از روی قصد انجام می شود تا یک هدف مشخص را برآورده کند (10). آموزش به زوجین برای حل تعارضات ایجاد شده در رابطه زناشویی اهمیت زیادی دارد ودرمانگران با ارائه ی آموزش های مختلف سعی بر این داشته ودارند تا به شیوه ای عمل نمایند که زوجین به روش بهتری با هم ارتباط برقرار کنند و درنتیجه ناسازگاری ها ودرگیری های زوجین به حداقل تنزل پیدا کند .درمان غنی سازی ارتباط بر پایه یک مدل آموزشی قرار دارد. زوج ها در مدل غنی سازی ارتباط به عنوان افرادی تلقی می شوند که فاقد مهارتهای ویژه و ضروری زندگی هستند و نیاز دارند به منظورارتقاء نحوه تعاملات میان فردی آموزش ببینند تا در نتیجه بتوانند کیفیت روابط صمیمانه محوری خود را افزایش دهند. این کار هم به صورت بالینی، به منظور ترمیم روابطی که دچار مشکل شده اند و هم در شکل غیربالینی، به منظور غنا بخشیدن به روابطی که اساسا بی نقص هستند، انجام می شود. در هر دو حالت، مدل آموزش مهارت مشابهی به کاربرده می شود تا به زوج ها کمک کند الگوهای تعاملی مثبت و جدید را یاد بگیرند، و این کار را از طریق ارائه ی ابزار ضروری به آنها برای حل مشکل توسط خودشان و بالا بردن میزان رضایت آنها از رابطه انجام دهند (11). پژوهشهای زیادی در مورد کاربرد روش غنی سازی روابط صورت گرفته کخ به اثربخشی و تداوم اثر آن بر کیفیت روابط زناشویی، رضایت زناشویی، سازگاری فردی و زوجی، راهبردهای مقابله ای، امنیت صمیمانه، گفتگوی غیرموثر، سبک های حل تعارض در زوج ها و همچنین رابطه خانوادگی تائید می کنند (12, 13). که ضمن نشان دادن رضایت بسیار بالای زوج های شرکت کننده در برنامه غنی سازی ارتباط بدان معنا که یک نگاه غیرهنجاری و سازنده دارد که به استفاده از زبان در ساختار اجتماعی تاکید می نماید.
خانواده درمانگران معتقدند که یکی از مهم ترین ریشه های مشکلات زناشویی، در نوع نقش، تفکرات زوج ها راجع به هم و به نوع روابطشان است (14, 15). بیشترین موانع ایجاد صمیمیت از این قرارند: ناتوانی در گوش کردن فعال، شنیدن انتخابی، شنیدن دفاعی، شنیدن با هدف تغییر نگرش نفر مقابل، استفاده از واژه های مبــــــــهم، سرزنش کردن، انتظارات کمال گرایانه از رابطه ، فقدان همدلی، تعصب و سرسپاری به کلیشه ها، تفاوتهای فرهنگی و دفاعهای ناهشیار افراد . در این میان رویکرد راه حل محور با نگرشی پست مدرنانه تلاش میکند تا نشان دهد، واقعیت مطلق نزد هیچکس وجود ندارد و درمان با معتبرشماری توانمندی های هر فرد می تواند به درون مایه های هر وجود منحصر به فرد نزدیک شود (16). تحقیات نشان داده است که درمان راه حل ـ محور برافزایش مهارت های ارتباطی (17)، کاهش گرایش به طلاق (18)، کاهش فرسودگی زناشویی (17) موثر بوده است.
براساس مطالب گفته شده هدف این مطالعه هم سنجی اثربخشی آموزش برنامه عنی سازی ارتباط و آموزش برنامه کوتاه مدت راه حل محور در افزایش راهبردهای حفظ رابطه است.
روش کار
پژوهش حاضر به صورت کاربردی ونیمه آزمایشی باسه گروه (دو گروه آزمایشی یک گروه کنترل )انجام شد.جامعه آماری شامل کلیه زوجینی است که به منظورطلاق به مرکز مشاوره دادگستری کرج(حامی) در سال 1399 مراجعه نموده اند .داده های گردآوری شده در قالب طرح پیش آزمون ـ پس آزمون و با یک گروه کنترل همراه با پیگیری 45 روزه بود. دوره ی پیگیری مذکور به دلایلی همچون امکان ریزش آزمودنی ها، طولانی تر شدن دوره ی پیگیری،افزایش مدت زمان پیگیری و همچنین افزایش اثرهای انتقالی، با افزایش مدت زمان پیگیری 45 روزه انتخاب شد. برای انتخاب نمونه از جامعه مورد نظر ، 100نفراز متقاضیانی که برای طلاق به مرکز مشاوره دادگستری (مرکز مشاوره حامی)مراجعه کرده بودند در غربالگری شرکت داده شدند. افرادی که درپرسشنامه پرخاشگری ارتباطی پنهان نمره بالاتر (70) و در راهبردهای حفظ رابطه نمره پایین تراز (45) را کسب نموده بودند، انتخاب شدندودر نهایت این افراد به شیوه ی تصادفی ساده در 3 گروه آزمایشی و کنترل جایگزین شدند(هر گروه 14 نفر،7 زوج).در ادامه آزمودنی های گروه آزمایشی اول ، آموزش مهارت های ارتباطی براساس مدل غنی سازی رابطه (گارنی)را به صورت گروهی طی 7 جلسه ی 90 دقیقه ای دریافت نمودندو برای گروه آزمایشی دوم آموزش مهارت های زناشویی براساس مدل راه حل ـ محور به صورت گروهی طی 7 جلسه ی 90 دقیقه ای برگزار شد. برای گروه گواه این جلسات آموزشی تشکیل نشد، بعد از اتمام جلسات از گروه گواه و آزمایش پرسشنامه راهبردهای حفظ رابطه با عنوان پس آزمون به عمل آمد. پس از 45 روز جلسه پیگیری بمدت 4 ساعت برای هر سه گروه برگزار گردید .سپس برای رعایت اصول اخلاقی گروه گواه طی 2 روز این آموزش ها را دریافت نمود. در نهایت به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از روش آمار توصیفی نظیر شاخص های گرایش پراکندگی مرکزی و استنباطی من جمله تحلیل کواریانس استفاده شده است .
ابزار اندازه گیری پژوهش
پرسشنامه ی افزایش راهبردهای حفظ رابطه درزوجین(RMSM):پرسشنامه راهبردهای حفظرابطه(RMSM)که توسط استاد فورد و همکاران ساخته شده،یک ابزار پرکاربرد در سنجش رفتارها و مهارتهایی است که زوجین در روابط خودبه کار میگیرند. این مقیاس برای اندازه گیری خرده مقیاس اطمینانبخشی8 (گویه)،گشودگی7 (گویه)، مدیریت تعارضها5 (گویه)،تقسیم وظایف(گویه)،مثبتنگری 2(گویه)،نصیحت(هماهنگی و مشورت2گویه) وشبکه اجتماعی2 (گویه)درنظرگرفته شده است. این پرسشنامه دارای31 سؤال است.
شیوه ی نمره گذاری این مقیاس براساس یک مقیاس 7 لیکرتی است .در این مقیاس برای بدست آوردن امتیاز مربوط به هر خرده مقیاس ، مجموع امتیازات مربوط به تک تک سوالات آن خرده مقیاس را با هم محاسبه می نما یند . ضریب پایایی هر کدام از این خرده مقیاس ها در مطالعه ی استافورد و همکارانش (2000،به نقل از ده سرخی) این صورت می باشد:نصیحت (70/0)، اطمینانبخشی92/0،گشودگی87/0،مدیریتتعارضها81/0، تقسیموظایف83/0، مثبدتگرایی76/0، شبکه هایاجتماعی72/0. در مطالعه ای که توسط قزلسفلووهمکارانش(1396) نیز در این رابطه انجام شد ضریب پایایی هر کدام از خرده مقیاس ها به این صورت می باشد : ضرایب پایایی اطمینانبخشی87/0،گشودگی86/0، مدیریت تعارض71/0،مثبتگرایی80/0،شبکهاجتماعی73/0 ، تقسیم وظایف 60/0 و نصیحت 74/0 گزارش داده اند.
جدول 1. ساختارجلسات آموزش غنی سازی ارتباط |
||
جلسات |
عنوان جلسه |
محتوای جلسه |
اول |
آشنایی با مراجعان،آشنایی با طرح درمان، اصول و اهداف آن. شروع مهارت های بیانی،اجرای Pretest. |
معارفه،ارائه قواعدوقوانین اساسی وانتظارات اولیه ازگروه،تاکید بر رازداری،آموزش شناخت افکار احساسات و نیازها و بحث پیرامون آنها و روشن کردن نقش هر یک در ایجاد وتداوم تعارض ،ارائه تکلیف وجمع بندی و خلاصه ی جلسه |
دوم |
مرور جلسه ی قبل ،آموزش مهارتهای بیانی:کمک به هر یک از افراد که نیازها و احساسات فردیشان را بشناسند وآنها را بطور موثری بیان کنند . |
دریافت بازخوردازجلسه قبل ،مرور تکالیف،آموزش شناخت نیازها،افکار و احساسات و تاثیرمتقابل آنان در موقعیت،آموزش انواع احساسات،آموزش انواع بیان و انتقال،مراحل بیان کلامی اطلاعات ارائه تکلیف وجمع بندی و خلاصه ی جلسه |
سوم |
مرور جلسه ی قبل ، آموزش مهارت های همدلانه |
دریافت بازخورد از جلسه قبل.مرور تکالیف.آموزش مهارت های توجه.آموزش چگونگی گوش دادن.آموزش چگونگی ارائه پاسخ.ارائه تکلیف وجمع بندی و خلاصه ی جلسه |
چهارم |
مرور جلسه ی قبل ، مهارت های تسهیل گر |
دریافت بازخورداز جلسه قبل.مرور تکالیف.آموزش سدهای ارتباطی.آموزش انواع بیان افکار و احساسات.ارائه تکالیف وجمع بندی و خلاصه ی جلسه |
پنجم |
مروز جلسه ی قبل ، آموزش ابراز وجود(تغییر خودو کمک به تغییر دیگری) |
دریافت بازخورداز جلسه قبل.مرور تکالیف.شناسایی پیام های سه بخشی ابراز وجود:رفتار،احساس،پیامد آن برزندگی شما.آموزش مراحل پنج گانه.ابراز وجود.ارائه تکلیف وجمع بندی و خلاصه ی جلسه |
ششم |
مرور جلسه ی قبل ،آموزش تکنیک حل مسئله،آموزش گفتگو و مباحثه.تعمیم و بقاء |
دریافت بازخورداز جلسه قبل.مرور تکالیف.آموزش مهارت های شش گانه حلم مسئله. ارائه تکلیف وجمع بندی و خلاصه ی جلسه |
هفتم |
مرور همه ی جلسات ، بررسی اثرات مفید جلسات درمان |
دریافت بازخورداز جلسه قبل.مرور تکالیف.ارائه روش تلفیق مهارت هاو استفاده از جرئت مندی در روابط. اجرای پس آزمون. |
جدول 2. ساختارجلسات آموزش غنی سازی ارتباط |
||
جلسه |
. ساختارجلسات آموزش کوتاه مدت راه حل ـ محور |
توضیحات |
اول |
1.برقراری رابطه درمانی 2.ارزیابی مشکل |
1.آشنایی گروه با هم و با درمانگر گروه،بیان قواعد گروه،تعیین چهارچوب ها،بیان اصول کلی زوج درمانی کوتاه مدت راه حل محور،تاکید بر رازداری ، اجرای پیش آزمون، جمع بندی و خلاصه ی جلسه |
دوم |
1.مرور جلسه ی قبل،آموزش روش های تعیین هدف 2.شناسایی انتظارات همسران از درمان و تدوین اهداف مشارکتی 3.ایجاد امیدواری |
1.اینکه اهداف باید مثبت،ملموس،قابل دسترسی باشند و تاکید براینکه ما نمی توانیم گذشته را تغییر دهیم امام می توانیم اهدافمان را تغییر دهیم 2.با ترکیبی از خواسته های هر دو همسر و توجه به آماج درمان(ایجاد پاسخگویی و در دسترس بودن هر دو همسر برای یکدیگر و نیز کشف و بکارگیری توانمندی شخصی در راه حل سازی پیرامون مشکلات) 3.تاکید بر نقاط قوت فردی ،توانایی جهت حل مشکلات گذشته که با استفاده از سوالات استثناء یاب بدست آمده اند، جمع بندی و خلاصه ی جلسه |
سوم |
مرور جلسه ی قبل ، یافتن نفاط قوت همسر |
کمک به شرکت کنندگان تا دریابند که از یک واقعه تعبیر متفاوتی در خانواده وجود داردو بتوانند تلقی خود رااز مشکلات پیش آمده به شکل مفید تغییر دهندوکمک به آنها تا به قابلیت ها و منابع خود پی برده و بتوانند یکدیگر را تحسین کنند، جمع بندی و خلاصه ی جلسه |
چهارم |
مرور جلسه ی قبل ، بیرون کشیدن رفتارهای کارساز جهت تکرار وتقویت آن |
بررسی موفقیت های گذشته با استفاده از سوالات استثناء یاب ، جمع بندی و خلاصه ی جلسه |
پنجم |
1.مرور جلسه ی قبل ،آموزش چگونگی استفاده از پرسش معجزه آسا 2.آموزش استفاده از تکنیک واژه مهم به جای |
کمک به اعضاء برای اینکه راه های دیگری برای تفکر ،احساس و رفتار به جای آنچه الان انجام می دهند را پیدا کرده احساسات جدیدی را تجربه کنند، جمع بندی و خلاصه ی جلسه |
ششم |
مرور جلسه ی قبل ،ایجاد تثبیت وتقویت رفتارهای نوین |
1.به عنوان تکنیک از همسران خواسته می شود تا ظرف شش ماه آینده،هر هفته یک بار نفر مقابل را با رفتاری غافلگیر و خوشحال نمایند، جمع بندی و خلاصه ی جلسه |
هفتم |
مرور همه ی جلسات ، بررسی اثرات مفید جلسات درمان ،جمع بندی و نتیجه گیری و تعیین اینکه آیا اعضاء به اهداف خود دست یافته اند.اجرای پس آزمون |
----------- |
نتايج
جدول 3، شاخص های توصیفی افراد شرکت کننده در پژوهش را نشان میدهد.
جدول 3. میانگین و انحراف معیار راهبردهای حفظ رابطه گروه آزمایش و کنترل به تفکیک مراحل سنجش در مردان و زنان |
|||||||
مردان |
مرحله سنجش |
میانگین |
انحراف معیار |
||||
غنی سازی |
راهحل محور |
کنترل |
غنی سازی |
راهحل محور |
کنترل |
||
اطمینان بخشی |
پیش آزمون |
29/19 |
57/20 |
38/20 |
113/1 |
070/2 |
512/1 |
پس آزمون |
71/24 |
00/23 |
71/20 |
254/1 |
215/3 |
890/1 |
|
پیگیری |
43/24 |
86/22 |
57/20 |
397/1 |
288/3 |
813/1 |
|
گشودگی |
پیش آزمون |
14/21 |
00/21 |
43/20 |
069/1 |
000/1 |
787/0 |
پس آزمون |
86/24 |
00/24 |
59/20 |
610/2 |
577/0 |
976/0 |
|
پیگیری |
71/24 |
57/23 |
49/20 |
628/2 |
535/0 |
134/1 |
|
مدیریت تعارض |
پیش آزمون |
86/13 |
29/14 |
86/13 |
900/0 |
756/0 |
690/0 |
پس آزمون |
00/19 |
29/18 |
47/13 |
732/1 |
380/1 |
678/0 |
|
پیگیری |
71/18 |
86/17 |
29/14 |
890/1 |
900/0 |
380/1 |
|
تقسیم وظایف |
پیش آزمون |
57/14 |
00/14 |
71/13 |
535/0 |
577/0 |
756/0 |
پس آزمون |
00/18 |
71/15 |
00/14 |
380/2 |
113/1 |
000/1 |
|
پیگیری |
57/17 |
86/15 |
14/12 |
370/2 |
690/0 |
429/5 |
|
مثبت گرایی |
پیش آزمون |
57/5 |
29/5 |
14/5 |
535/0 |
488/0 |
683/0 |
پس آزمون |
00/8 |
29/8 |
53/5 |
291/1 |
102/1 |
690/0 |
|
پیگیری |
86/7 |
14/8 |
29/5 |
574/1 |
069/1 |
756/0 |
|
نصحیت |
پیش آزمون |
00/5 |
53/5 |
86/4 |
001/0 |
014/0 |
378/0 |
پس آزمون |
29/8 |
29/7 |
00/5 |
380/1 |
951/0 |
577/0 |
|
پیگیری |
23/8 |
14/7 |
12/5 |
369/1 |
069/1 |
816/0 |
|
شبکه اجتماعی |
پیش آزمون |
14/7 |
86/6 |
71/6 |
069/1 |
378/0 |
756/0 |
پس آزمون |
57/8 |
57/7 |
14/6 |
787/0 |
976/0 |
574/1 |
|
پیگیری |
29/8 |
43/7 |
43/6 |
951/0 |
134/1 |
397/1 |
|
نمره کل حفظ رابطه |
پیش آزمون |
57/86 |
00/87 |
14/85 |
813/1 |
309/2 |
773/1 |
پس آزمون |
43/111 |
14/104 |
43/85 |
685/4 |
146/5 |
512/1 |
|
پیگیری |
86/109 |
86/102 |
14/84 |
113/5 |
259/4 |
429/5 |
|
زنان |
مرحله سنجش |
میانگین |
انحراف معیار |
||||
غنی سازی |
راهحل محور |
کنترل |
غنی سازی |
راهحل محور |
کنترل |
||
اطمینان بخشی |
پیش آزمون |
71/18 |
14/21 |
71/20 |
113/1 |
574/1 |
3801 |
پس آزمون |
71/24 |
57/23 |
86/20 |
380/1 |
813/1 |
464/1 |
|
پیگیری |
43/24 |
43/23 |
89/20 |
397/1 |
902/1 |
452/1 |
|
گشودگی |
پیش آزمون |
00/21 |
14/21 |
57/20 |
816/0 |
900/0 |
535/0 |
پس آزمون |
71/24 |
71/23 |
00/21 |
890/1 |
951/0 |
816/0 |
|
پیگیری |
57/24 |
56/22 |
08/21 |
618/1 |
932/0 |
820/0 |
|
مدیریت تعارض |
پیش آزمون |
86/13 |
29/14 |
57/13 |
690/0 |
756/0 |
787/0 |
پس آزمون |
14/19 |
43/18 |
86/14 |
215/1 |
512/1 |
952/1 |
|
پیگیری |
71/18 |
00/18 |
71/14 |
604/1 |
414/1 |
799/1 |
|
تقسیم وظایف |
پیش آزمون |
71/14 |
29/14 |
00/14 |
756/0 |
951/0 |
816/0 |
پس آزمون |
71/17 |
25/14 |
14/14 |
976/1 |
937/0 |
690/0 |
|
پیگیری |
43/17 |
43/15 |
57/14 |
225/2 |
976/0 |
787/0 |
|
مثبت گرایی |
پیش آزمون |
71/5 |
57/5 |
57/5 |
488/0 |
787/0 |
535/0 |
پس آزمون |
86/8 |
43/8 |
86/5 |
069/1 |
535/0 |
690/0 |
|
پیگیری |
71/8 |
29/8 |
00/6 |
254/1 |
756/0 |
000/1 |
|
نصحیت |
پیش آزمون |
00/4 |
00/4 |
29/4 |
001/0 |
001/0 |
488/0 |
پس آزمون |
00/8 |
57/7 |
57/4 |
000/1 |
718/1 |
787/0 |
|
پیگیری |
52/7 |
47/7 |
53/4 |
234/1 |
988/1 |
743/0 |
|
شبکه اجتماعی |
پیش آزمون |
86/6 |
43/7 |
57/6 |
900/0 |
976/0 |
134/1 |
پس آزمون |
00/9 |
00/8 |
71/5 |
816/0 |
001/0 |
704/1 |
|
پیگیری |
32/8 |
86/7 |
79/5 |
691/0 |
378/0 |
709/1 |
|
نمره کل حفظ رابطه |
پیش آزمون |
86/84 |
86/87 |
29/85 |
410/2 |
545/2 |
976/1 |
پس آزمون |
14/112 |
14/105 |
00/87 |
298/4 |
193/2 |
416/5 |
|
پیگیری |
57/110 |
14/104 |
43/87 |
198/4 |
773/1 |
769/5 |
همانطور که در جدول2مشاهده میشود نمرات پس آزمون نسبت به پیش آزمون تاب راهبردهای حفظ رابطه و مولفه های آن در گروههای درمانی بیشتر از گروه کنترل است که این نشان دهنده آن است که درمانها بر بهبود راهبردهای حفظ رابطه تاثیر داشته اند. همچنین نمرات پیگیری تغییر محسوسی نکرده است که نشان دهنده آن است که درمانها ماندگار بوده است. جهت نرمال بودن داده ها در هر گروه تعداد نفرات کمتر از 50 نفر بودند و به همین جهت از آزمون شاپیرو استفاده برای بررسی نرمال بودن توزیع نمرات شده است. از آنجایی که سطح معناداری مقادیر به دست آمده بزرگتر از 5/0 میباشد، توزیع نمرات نرمال میباشند. همچنین برای بررسی نرمال بودن توزیع متغيرهای مشاهده شده در پژوهش حاضر از دو شاخص رایج برای بررسی نرمال بودن، شامل کجی[1] و کشیدگی[2] استفاده شد که مقدار چولگی و کشیدگی متغیرهای پژوهش در بازه (۲- تا 2) قرار دارد که این نشان می دهد توزیع متغیرها از چولگی و کشیدگی نرمال برخوردارند.
بر اساس داده های جدول 4 نتایج آزمون ام باکس نشان داد که که چون سطح معنیداری به دست آمده بزرگ تر از 05/0 میباشد، این نشان دهنده آن است دادههای تحقیق فرض تساوی ماتریسهای واریانس-کوواریانس را زیر سؤال نبرده است. بنابراین پیش فرض همگنی ماتریسهای واریانس-کووایانس برقرار است.
نتایج آزمون لوین نشان داد که سطح معناداری به دست آمده بزرگ تر از 05/0 می باشد. بنابراین شرط همگنی واریانس خطاها رعایت شده است.
همچنین نتایج نتایج همگنی شیب خط رگرسیون نشان داد که سطح معنیداری اثر تعامل گروه و پیش آزمون بزرگتر از 05/0 میباشد بنابراین فرضیه همگنی شیب خط رگرسیون برای متغیرهای پژوهش پذیرفته میشود. از آنجایی که پیش فرض همگنی شیب خط رگرسیون برقرار میباشد.
براساس نتایج آزمون کرویت موچلی مقدار سطح معناداری برای متغیرهای پژوهش برابر 001/0 به دست آمده است. لذا فرض کرویت رد میشود. در نتيجه از فرض يکسان بودن واريانسها و به گونهاي دقيقتر شرط همگنی ماتريس کواريانس اطمينان حاصل نشد و لذا تخطی از الگوی آماری F صورت گرفته است. در نتیجه از آزمونهای جایگزین محافظه کارانه گرین هاوس-گیرز[3] برای بررسی اثرات درون آزمودنی درمان استفاده شد.
برای مطالعه ادامه مقاله، به مقاله افزایش راهبردهای حفظ رابطه (بخش 2) مراجعه فرمایید.
مرکز مشاوره بهار اندیشه در قیطریه ارائه دهنده خدمات مشاوره ای شامل: مشاور خانواده ، مشاوره خانواده و طلاق ، مشاوره تحصیلی و مشاوره خیانت زناشویی آماده خدمت رسانی به شما عزیزان می باشد. برای اطلاعات بیشتر از صفحه اینستاگرام و کانال آپارات ما دیدن فرمایید.
[1]. skewness
[2]. kurtosis
[3]. Greenhouse-Geisser